Kontrola szczelności klimatyzacji i chłodnictwa: jak często i jakie kary

Redakcja Poradnik F-gazy i CRO Aktualizacja: Czas czytania: ok. 10 min

Ilustracja: manometr serwisowy, wykrywacz nieszczelności i kalendarz kontroli co 12, 6 lub 3 miesiące

Kontrola szczelności to najważniejszy cykliczny obowiązek operatora urządzeń z F-gazami. Jej częstotliwość zależy od ilości gazu wyrażonej w tonach ekwiwalentu CO₂ (albo w kilogramach – dla nowych czynników HFO). Poniżej znajdziesz aktualne terminy z rozporządzenia (UE) 2024/573, zasady dla urządzeń hermetycznych i systemów wykrywania wycieków oraz przegląd kar z polskiej ustawy.

Kogo dotyczy obowiązkowa kontrola szczelności?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2024/573 kontrolom szczelności podlegają urządzenia zawierające F-gazy z załącznika I w ilości co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO₂ albo F-gazy z sekcji 1 załącznika II (nienasycone HFO, np. R1234yf, R1234ze) w ilości co najmniej 1 kg, o ile gaz nie jest zawarty w piankach. Obowiązek obejmuje m.in. stacjonarne urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne, pompy ciepła, urządzenia przeciwpożarowe, organiczne obiegi Rankine’a i rozdzielnice elektryczne (art. 5 ust. 2) oraz agregaty chłodnicze samochodów ciężarowych i przyczep chłodni (art. 5 ust. 3 lit. a).

Nowością są urządzenia ruchome z art. 5 ust. 3 lit. b i c – np. agregaty chłodnicze samochodów dostawczych chłodni, kontenerów intermodalnych i wagonów oraz klimatyzacja w ciężkich pojazdach dostawczych i maszynach. Dla ich operatorów obowiązek zaczyna obowiązywać od 12 marca 2027 r. (art. 5 ust. 5).

Ekwiwalent CO₂ obliczasz, mnożąc masę czynnika w kg przez jego współczynnik GWP i dzieląc przez 1000. Przykład: 3 kg R410A × 2088 / 1000 = 6,26 t CO₂e – to już powyżej progu 5 t. Policzysz to w kilka sekund w kalkulatorze F-gazy CO₂e.

Kontrola szczelności klimatyzacji – jak często?

Częstotliwość określa art. 5 ust. 6 rozporządzenia 2024/573. Ilość liczy się dla każdego odrębnego obiegu chłodniczego.

Ilość F-gazu w obieguBez systemu wykrywania wyciekówZ systemem wykrywania wycieków
poniżej 5 t CO₂e (HFO: poniżej 1 kg)brak obowiązku okresowej kontroli i karty w CRO
5 – < 50 t CO₂e (HFO: 1 – < 10 kg)co najmniej raz na 12 miesięcyco najmniej raz na 24 miesiące
50 – < 500 t CO₂e (HFO: 10 – < 100 kg)co najmniej raz na 6 miesięcyco najmniej raz na 12 miesięcy
500 t CO₂e i więcej (HFO: 100 kg i więcej)co najmniej raz na 3 miesiące*co najmniej raz na 6 miesięcy

* W urządzeniach stacjonarnych chłodniczych, klimatyzacyjnych, pompach ciepła i systemach przeciwpożarowych powyżej tego progu system wykrywania wycieków jest obowiązkowy (art. 6 ust. 1), więc w praktyce kontrola wypada co 6 miesięcy.

Przykłady – ile to kilogramów?

Czynnik (GWP)Próg 5 t CO₂ePróg 50 t CO₂ePróg 500 t CO₂e
R32 (675)ok. 7,41 kgok. 74,1 kgok. 741 kg
R410A (2088)ok. 2,40 kgok. 23,9 kgok. 239,5 kg
R407C (1774)ok. 2,82 kgok. 28,2 kgok. 281,9 kg
R134a (1430)ok. 3,50 kgok. 35,0 kgok. 349,7 kg
R404A (3922)ok. 1,27 kgok. 12,7 kgok. 127,5 kg
R448A (1386)ok. 3,61 kgok. 36,1 kgok. 360,8 kg

GWP pojedynczych gazów pochodzą z załącznika I rozporządzenia 2024/573, a GWP mieszanin (R410A, R407C, R404A, R448A) policzono metodą średniej ważonej z załącznika VI. Wartości progowe zaokrąglono – przy granicznych ilościach licz dokładnie.

Urządzenia hermetycznie zamknięte – kiedy są zwolnione?

Hermetycznie zamknięte urządzenia nie podlegają kontroli szczelności, jeśli są oznakowane jako hermetycznie zamknięte i zawierają mniej niż 10 t CO₂e gazów z załącznika I albo mniej niż 2 kg gazów z sekcji 1 załącznika II (art. 5 ust. 1 akapit drugi). Dodatkowo urządzenia hermetyczne w budynkach mieszkalnych są zwolnione, jeśli zawierają mniej niż 3 kg F-gazów. Typowe przykłady urządzeń hermetycznych to fabrycznie napełnione szafy i witryny chłodnicze typu „plug-in” czy monoblokowe pompy ciepła. Klasyczny split montowany na miejscu przez instalatora zwykle nie jest urządzeniem hermetycznym – sprawdź tabliczkę i dokumentację.

Według CRO, jeśli urządzenie jest zwolnione z kontroli szczelności, jest też zwolnione z prowadzenia dokumentacji – nie zakłada się dla niego karty.

System wykrywania wycieków – kiedy jest obowiązkowy?

Informację o zainstalowanym systemie wykrywania wycieków zaznacza się w karcie urządzenia w CRO.

Co zrobić, gdy kontrola wykryje wyciek?

  1. Napraw bez zbędnej zwłoki. Operator ma zapewnić naprawę urządzenia, z którego nastąpił wyciek (art. 4 ust. 5 rozporządzenia 2024/573).
  2. Zleć kontrolę po naprawie. Urządzenie objęte obowiązkiem kontroli musi zostać ponownie sprawdzone przez certyfikowaną osobę najwcześniej po 24 godzinach pracy, ale nie później niż w ciągu miesiąca od naprawy.
  3. Dopilnuj wpisów w CRO. Wynik kontroli, przyczyna nieszczelności, naprawa, ilość dodanego czynnika i kontrola po naprawie muszą trafić do karty urządzenia w ciągu 15 dni roboczych.

Pamiętaj, że celowe uwalnianie F-gazów do atmosfery jest zakazane (art. 4 ust. 1), a przy wycofaniu urządzenia z eksploatacji gaz musi zostać odzyskany przez certyfikowaną osobę (art. 8).

Kto może wykonać kontrolę szczelności?

Kontrole urządzeń stacjonarnych i agregatów w samochodach i przyczepach chłodniach wykonują osoby fizyczne posiadające certyfikat zgodnie z art. 10 rozporządzenia (art. 5 ust. 3). W Polsce certyfikaty dla personelu i przedsiębiorców wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Zlecając usługę, poproś o numer certyfikatu osoby i firmy – później pojawi się on we wpisie w CRO.

Kary za brak kontroli szczelności i brak CRO

Administracyjne kary pieniężne określają art. 47–49 ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (tekst jednolity Dz.U. 2020 poz. 2065). Dla operatorów najważniejsze są:

NaruszenieKaraPrzepis
Niesporządzenie karty urządzenia w terminie lub brak korekty600 – 4500 złart. 47 pkt 5
Wpis do karty przez osobę bez uprawnień / bez protokołu600 – 4500 złart. 47 pkt 7
Niedokonanie wpisu w karcie w terminie600 – 4500 złart. 47 pkt 9
Niezapewnienie kontroli szczelności4000 – 15 000 złart. 48 pkt 7
Brak wymaganego systemu wykrywania wycieków lub jego kontroli4000 – 15 000 złart. 48 pkt 9 i 10
Brak odzysku F-gazów4000 – 15 000 złart. 48 pkt 13–15
Celowe uwolnienie gazu, brak naprawy wycieku bez zbędnej zwłoki lub brak kontroli skuteczności naprawy w ciągu miesiąca4000 – 15 000 złart. 48 pkt 33
Np. stosowanie F-gazów wbrew zakazom serwisowym, sprzedaż urządzeń niehermetycznych bez wymaganego dowodu instalacji6000 – 45 000 złart. 49

Kary nakłada w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska (a w sprawach systemów przeciwpożarowych – Państwowa Straż Pożarna). Kontrole prowadzą organy Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 45). Wysokość kary zależy m.in. od rodzaju i zakresu naruszenia oraz jego skutków; organ odstępuje od kary, gdy naruszenie wynikło z okoliczności, którym firma nie mogła zapobiec, a po 3 latach od naruszenia kary nie można już nałożyć (art. 51).

Uwaga na zmiany: przepisy karne ustawy odwołują się jeszcze do rozporządzenia 517/2014, które zastąpiło rozporządzenie 2024/573 (odesłania czyta się według tabeli korelacji – art. 37 ust. 5). Rozporządzenie 2024/573 wymaga od państw członkowskich kar „skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających” (art. 31), więc wysokość sankcji w Polsce może zostać zmieniona. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualny tekst ustawy w ISAP.

Checklista: kontrola szczelności w firmie

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny i dane sprawdzone przez redakcję w listopadzie 2026 r. Przepisy mogą się zmieniać – przed podjęciem decyzji zweryfikuj aktualne brzmienie w podanych źródłach.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jak często trzeba robić kontrolę szczelności klimatyzacji?

Dla obiegu z 5–50 t CO₂e – co najmniej raz na 12 miesięcy (co 24 miesiące z systemem wykrywania wycieków), dla 50–500 t CO₂e – co 6 miesięcy (12 z systemem), a od 500 t CO₂e – co 3 miesiące (6 z systemem). Poniżej 5 t CO₂e kontrola nie jest obowiązkowa.

Czy split z 1 kg R32 wymaga kontroli szczelności?

Nie. 1 kg R32 to 0,675 t CO₂e, czyli znacznie poniżej progu 5 t CO₂e. Obowiązek pojawia się dla R32 dopiero od ok. 7,41 kg w jednym obiegu.

Czy 3 kg R410A to już obowiązek?

Tak. 3 kg × 2088 / 1000 = 6,26 t CO₂e, więc obieg wymaga kontroli szczelności co najmniej raz na 12 miesięcy i karty urządzenia w CRO (chyba że urządzenie jest hermetyczne, oznakowane i poniżej 10 t CO₂e).

Ile kosztuje brak kontroli szczelności?

Za niezapewnienie kontroli szczelności ustawa przewiduje administracyjną karę pieniężną od 4000 do 15 000 zł (art. 48 pkt 7). Do tego dochodzą koszty utraconego czynnika i ewentualnej awarii.

Kto nakłada kary za F-gazy?

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska, w drodze decyzji administracyjnej. W sprawach systemów ochrony przeciwpożarowej – właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej.

Czy po naprawie wycieku trzeba robić ponowną kontrolę?

Tak. Urządzenie objęte obowiązkiem kontroli musi zostać sprawdzone przez certyfikowaną osobę najwcześniej po 24 godzinach pracy i nie później niż miesiąc po naprawie (art. 4 ust. 5 rozporządzenia 2024/573).