F-gazy w gastronomii, handlu, magazynach i przy pompach ciepła
Przepisy F-gazowe są takie same dla wszystkich, ale w każdej branży „pułapki” wyglądają inaczej. Restauracja ma kilka szaf i komór chłodniczych, supermarket – centralę chłodniczą z setkami kilogramów czynnika, magazyn – chłodnię i agregaty na naczepach, a biuro czy hotel – klimatyzację VRF i pompy ciepła. Poniżej praktyczne wskazówki i przykłady obliczeń dla każdej z tych sytuacji.
Jedna zasada dla wszystkich: liczy się obieg i ekwiwalent CO₂
Niezależnie od branży o Twoich obowiązkach decydują trzy rzeczy: rodzaj czynnika (jego GWP), ilość czynnika w jednym obiegu i to, czy urządzenie jest hermetycznie zamknięte. Jeśli obieg zawiera co najmniej 5 t CO₂e gazów HFC (lub 1 kg gazów HFO z załącznika II), potrzebujesz:
- karty urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów (w ciągu 15 dni roboczych od instalacji),
- okresowych kontroli szczelności przez certyfikowany serwis,
- wpisów w karcie po każdej czynności serwisowej,
- odzysku gazu przez certyfikowaną osobę przy naprawie lub likwidacji urządzenia.
Sprawdzisz to w kalkulatorze F-gazy CO₂e – wystarczy rodzaj gazu i ilość w kg z tabliczki znamionowej.
Restauracje, kawiarnie, hotele
Typowe wyposażenie: szafy i stoły chłodnicze, witryny, kostkarki, komora chłodnicza i mroźnicza z agregatem zewnętrznym oraz klimatyzacja sali.
Co zwykle jest zwolnione
Fabrycznie napełnione szafy, stoły i witryny typu plug-in to najczęściej urządzenia hermetycznie zamknięte, z niewielką ilością czynnika (często R290 lub R600a, czyli czynniki naturalne). Takie urządzenia nie wymagają karty w CRO. Od 1 stycznia 2025 r. nowe samodzielne urządzenia chłodnicze z F-gazami o GWP ≥ 150 są zresztą zakazane w sprzedaży (z wyjątkami ze względów bezpieczeństwa), więc nowy sprzęt to głównie czynniki naturalne.
Co zwykle wymaga CRO
- Komora chłodnicza/mroźnicza z agregatem skraplającym na R404A lub R448A/R449A – instalacja montowana na miejscu, często kilka kilogramów czynnika. Przykład: 4 kg R404A = 15,7 t CO₂e → kontrola co 12 miesięcy, karta w CRO.
- Klimatyzacja sali – np. split z 3,2 kg R410A = 6,68 t CO₂e → kontrola co 12 miesięcy i karta.
- Hotel z systemem VRF – jeden obieg może mieć kilkanaście lub kilkadziesiąt kg R410A. Przykład: 26 kg R410A = 54,3 t CO₂e → kontrola co 6 miesięcy (co 12 z systemem wykrywania wycieków).
Sklepy i supermarkety
Duże sklepy mają zwykle centralny układ chłodniczy (multi-sprężarkowy) zasilający regały i komory. To właśnie tu ilości czynnika są największe, a obowiązki najpoważniejsze.
- Centrala na 150 kg R404A to ok. 588 t CO₂e → próg 500 t przekroczony: system wykrywania wycieków obowiązkowy, kontrola szczelności co 6 miesięcy, a sam system trzeba sprawdzać co najmniej raz na 12 miesięcy.
- Ta sama centrala na R448A (GWP 1386) to ok. 208 t CO₂e → kontrola co 6 miesięcy (co 12 z systemem wykrywania wycieków).
- Nowe wieloagregatowe scentralizowane układy do zastosowań komercyjnych o mocy ≥ 40 kW z F-gazami o GWP ≥ 150 są zakazane w sprzedaży od 2022 r. (z wyjątkiem obiegu pierwszego stopnia w układach kaskadowych, gdzie dopuszcza się GWP poniżej 1500) – dlatego nowe markety stawiają na CO₂ (R744).
Sklepy osiedlowe z kilkoma ladami plug-in i jednym splitem często nie mają żadnego urządzenia powyżej progu – ale warto to sprawdzić i mieć obliczenia w dokumentach na wypadek kontroli.
Magazyny, chłodnie i transport chłodniczy
Chłodnie składowe
Duże chłodnie często pracują na amoniaku (R717) lub CO₂ (R744) – te czynniki nie są F-gazami, więc obowiązki z rozporządzenia 2024/573 ich nie dotyczą (obowiązują za to przepisy bezpieczeństwa technicznego). Jeśli jednak chłodnia ma instalację na HFC lub HFO, obowiązują te same progi co w innych branżach – przy dużych napełnieniach łatwo przekroczyć 500 t CO₂e lub 100 kg HFO, co oznacza obowiązkowy system wykrywania wycieków.
Chillery na HFO
Chillery na R1234ze lub R513A coraz częściej chłodzą procesy i biurowce. Uwaga: R1234ze jest gazem z sekcji 1 załącznika II, więc obowiązek kontroli i karty w CRO zaczyna się już od 1 kg, a od 10 kg kontrola wypada co 6 miesięcy. R513A to mieszanina zawierająca R134a (GWP 629) – liczysz ją w t CO₂e: np. 60 kg R513A = ok. 37,8 t CO₂e → kontrola co 12 miesięcy.
Samochody i przyczepy chłodnie
Agregaty chłodnicze samochodów ciężarowych i przyczep chłodni od lat podlegają kontrolom szczelności i rejestracji w CRO (karta urządzenia), jeśli przekraczają próg. Przykład: agregat z 6 kg R404A to ok. 23,5 t CO₂e → kontrola co 12 miesięcy. Nowe rozporządzenie rozszerza obowiązki na agregaty samochodów dostawczych chłodni, kontenerów intermodalnych i wagonów – od 12 marca 2027 r. Jeśli chłodnia pochodzi z wynajmu, ustal w umowie, kto jest operatorem; w razie wątpliwości CRO wskazuje właściciela.
Klimatyzacja w firmie – obowiązki w biurach i usługach
- Pojedyncze splity na R32 (zwykle 0,5–1,5 kg) są poniżej 5 t CO₂e – nie wymagają kontroli ani karty. Próg dla R32 to ok. 7,41 kg w jednym obiegu.
- Starsze splity na R410A – próg to ok. 2,4 kg. Większe jednostki (np. 3–4 kg) wymagają kontroli raz w roku i karty w CRO.
- Systemy VRF/VRV – zwykle przekraczają próg; przy dużych budynkach także próg 50 t CO₂e (kontrola co 6 miesięcy).
- Serwerownie i klimatyzacja precyzyjna – sprawdź każdy obieg osobno; jedno urządzenie może mieć dwa obiegi i wtedy potrzebne są dwie karty.
Jeśli wynajmujesz biuro, a klimatyzacją zarządza właściciel budynku, operatorem jest najczęściej on – ale warto potwierdzić to w umowie najmu i poprosić o kopię karty urządzenia.
Pompa ciepła a rejestr CRO
Pompy ciepła są w rozporządzeniu traktowane tak samo jak urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne – pompa ciepła trafia do rejestru CRO, jeśli jej obieg zawiera co najmniej 5 t CO₂e F-gazu (lub 1 kg HFO) i nie jest zwolniona jako urządzenie hermetyczne.
| Przykład | CO₂e | Karta w CRO? |
|---|---|---|
| Monoblok fabrycznie napełniony 1,5 kg R32 (hermetyczny) | 1,01 t | nie |
| Split powietrze-woda 2,4 kg R410A, montowany na miejscu | 5,01 t | tak – kontrola co 12 miesięcy |
| Pompa ciepła w hali 12 kg R32 | 8,1 t | tak – kontrola co 12 miesięcy |
| Hermetyczna pompa ciepła 12 kg R32 | 8,1 t (< 10 t) | nie – zwolnienie dla urządzeń hermetycznych |
| Pompa ciepła na R290 (propan) | – (nie F-gaz) | nie |
Od 2027 r. w sprzedaży nie będzie już nowych monoblokowych i splitowych pomp ciepła powietrze-woda do 12 kW na F-gazach o GWP ≥ 150 (z wyjątkami bezpieczeństwa), dlatego rynek przechodzi na R290. Przy zakupie pompy ciepła dla firmy warto od razu wybrać czynnik naturalny – znikają wtedy obowiązki F-gazowe, choć montaż wymaga przestrzegania zasad dla czynników palnych.
Co powinno być w umowie z serwisem?
- numer certyfikatu UDT dla przedsiębiorcy i numery certyfikatów techników,
- harmonogram kontroli szczelności dla każdego obiegu (z uwzględnieniem systemu wykrywania wycieków),
- obowiązek dokonania wpisu w CRO w ciągu 15 dni roboczych lub przekazania podpisanego protokołu,
- zasady reagowania na wyciek: termin naprawy i kontrola po naprawie (od 24 godzin do 1 miesiąca),
- informacja, czy przy uzupełnieniach używany jest czynnik zregenerowany lub z recyklingu (ważne dla gazów o GWP ≥ 2500),
- odzysk i przekazanie czynnika przy likwidacji urządzenia.
Szukasz firmy? Zajrzyj do naszego katalogu polecanych firm.
Źródła i podstawa prawna
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych (EUR-Lex, wersja polska)
- Tekst jednolity ustawy – Dz.U. 2020 poz. 2065 (ISAP)
- Centralny Rejestr Operatorów – „O CRO” (Łukasiewicz – Instytut Chemii Przemysłowej)
- Centralny Rejestr Operatorów – FAQ
- Urząd Dozoru Technicznego – „O F-gazach i SZWO” (certyfikaty)
Stan prawny i dane sprawdzone przez redakcję w listopadzie 2026 r. Przepisy mogą się zmieniać – przed podjęciem decyzji zweryfikuj aktualne brzmienie w podanych źródłach.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy szafa chłodnicza w restauracji musi być w CRO?
Zazwyczaj nie. Fabrycznie napełnione szafy i witryny plug-in są hermetycznie zamknięte i zawierają mało czynnika (często naturalnego R290 lub R600a). Kartę w CRO zakłada się dla hermetycznych urządzeń dopiero od 10 t CO₂e HFC lub 2 kg HFO.
Czy komora chłodnicza wymaga kontroli szczelności?
Często tak. Komora z agregatem montowanym na miejscu zawierająca np. 4 kg R404A to ok. 15,7 t CO₂e – wymaga kontroli szczelności co najmniej raz na 12 miesięcy i karty urządzenia w CRO.
Czy pompa ciepła w firmie musi być zarejestrowana w CRO?
Tak, jeśli obieg zawiera co najmniej 5 t CO₂e F-gazu (np. od ok. 2,4 kg R410A lub ok. 7,41 kg R32) albo co najmniej 1 kg HFO i urządzenie nie jest hermetycznie zamknięte poniżej progu. Pompa ciepła na R290 nie podlega CRO.
Kto jest operatorem klimatyzacji w wynajmowanym biurze?
Ten, kto faktycznie kontroluje techniczne funkcjonowanie urządzenia – zwykle właściciel lub zarządca budynku, jeśli to on zleca serwis i decyduje o naprawach. Jeśli najemca sam zainstalował i serwisuje klimatyzację, operatorem jest najemca.
Czy chłodnia na amoniaku lub CO₂ podlega CRO?
Nie w zakresie F-gazów – amoniak (R717) i CO₂ (R744) nie są fluorowanymi gazami cieplarnianymi. Obowiązują natomiast przepisy bezpieczeństwa i dozoru technicznego właściwe dla tych instalacji.